Wspomnienie o Michale Kuleszy

Trzynastego stycznia 2013 roku po długiej walce z chorobą zmarł prof. Michał Kulesza – harcerz i instruktor Czarnej Jedynki. Z jednej strony profesor nauk prawnych, wypowiadający się precyzyjnym prawniczym językiem, z drugiej osoba niezwykle ciepła, kontaktowa i energiczna. Mąż, ojciec, słuchany wykładowca i zasłużony działacz społeczny. Jego pasją był samorząd lokalny. Był współtwórcą reformy samorządowej – zdaniem wielu, najbardziej udanej z reform III RP.

Gdy ma początku lat 80-tych zaczynał pracę nad koncepcją samorządu terytorialnego w Polsce, jego propozycje wydawały się zupełnie nierealne. W PRLu nie było miejsca na niezależne lokalne wspólnoty obdarzone władzą publiczną. Dziesięć lat później wypracowane wtedy pomysły stały się podstawą reformy administracyjnej tworzącej samorządy w Polsce. Później, jako pełnomocnik rządu, wprowadzał kolejne reformy w roku 1998. To wtedy zmniejszono liczbę województw do szesnastu i stworzono powiaty. Wszystko to miało na celu przekazanie części władzy, a co za tym idzie odpowiedzialności, samorządom lokalnym. Jednocześnie prof. Kulesza nie zapominał, że same zmiany legislacyjne nie wystarczą. Służył radą samorządowcom, wspierał ich prowadząc miesięcznik “Samorząd terytorialny”. Nie wahał się stanąć w obronie władz lokalnych. Krytykował rządzących jeśli nakładali nadmierne ciężary na samorządy.

Michała Kuleszę znaliśmy też z innej strony, jako naszego wykładowcę – profesora Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadzony przez niego fakultatywny przedmiot “Nauka o administracji” w opinii większości naszych znajomych miał dość odstraszającą nazwę. Jednak już po pierwszych zajęciach okazywało się, że prof. Kulesza jest w stanie opowiadać o teorii administracji, urzędach i urzędnikach w sposób niezwykle ciekawy. Bardzo ceniliśmy też otwartość profesora, który służył radą nawet w indywidualnych, nie związanych ze studiami sprawach. Często kończył „po dzwonku” i odpowiadał na pytania studentów ustawiających się w długie kolejki.

Z nieukrywanym podziwem patrzyliśmy jak ten wspaniały człowiek łączył aktywne życie akademickie, pracę w kancelarii, funkcję doradcy rezydenta RP i życie rodzinne. Znalazł też czas na wspólną pracę nad programem drużyny wędrowników. O Czarnych Braciach dowiedział się od dyrektora Reytana i tego samego dnia wysłał wiadomość z deklaracją gotowości pomocy. Trzykrotnie spotkaliśmy się z nim i długo dyskutowaliśmy o dzisiejszym wędrownictwie. Jego doświadczenie szło w parze z otwartością umysłu oraz cennymi spostrzeżeniami, dotyczącymi przemian polskiej młodzieży na przestrzeni ostatnich dekad. Owocem tej wspólnej pracy nad programem jest między innymi sekcja tchoukballa prowadzona w „Czarnych Braciach”.

Dla nas młodych instruktorów bardzo budującym doświadczeniem było uczestniczyć w pogrzebie i słuchać zarówno oficjalnych wspomnień przedstawicieli Rzeczypospolitej, jak i tych prywatnych wygłaszanych przez przyjaciół z harcerstwa. Nikt nie miał wątpliwości jak bardzo harcerstwo go ukształtowało i jak bardzo wpłynęło na jego późniejsze dokonania. Swoistą specyfiką Czarnej Jedynki było społeczne zaangażowanie, a jego początkiem Akcja Warmia i Mazury, która dotykała problemów tożsamości narodowej rodzimych mieszkańców Warmii i Mazur poszkodowanych w latach 1945-1956 przez władze komunistyczne. Oceniając post factum przebieg akcji, jeden z jej współautorów prof. hm. Andrzej Janowski przyznał, że bezpośredniego celu nie udało się zrealizować. Jednak zaangażowanie w akcję zmieniło na długie lata nie tylko harcerzy i harcerki biorących w niej udział (a było ich kilka tysięcy każdego roku!), ale całą Czarną Jedynkę. To właśnie ta akcja stworzyła duch środowiska w jakim wychowywano następne pokolenia. Dla kształtowania następnych pokoleń harcerzy Czarnej Jedynki ważna była też konstytucja szczepu autorstwa Michała Kuleszy, stanowiąca pomysł na budowanie demokratycznej wspólnoty w środku PRLu.

Dzisiaj osobę Michała Kuleszy postrzegamy jako wzór zaangażowania publicznego, motywowanego przede wszystkim służbą na rzecz dobra wspólnego. Jest to przykład pracy opartej na własnych przekonaniach, idącej w parze z otwartością na ludzi i umiejętnością zawierania kompromisów. W jego wizji administracji dostrzegamy dużą wiarę w człowieka i społeczeństwo obywatelskie. Profesor Kulesza emanował przekonaniem, że społeczności lokalne są dużo skuteczniejsze w zarządzaniu dobrem wspólnym niż władza centralna.

Dokonania zmarłego Komendanta to z jednej strony potwierdzenie, że nasza działalność harcerska ma sens i w swoim czasie przyniesie owoce, a z drugiej strony to wyzwanie jak układać program harcerski, aby kształtował kolejne pokolenia świadomych obywateli.

Instruktorzy 1WDH – Maciej Górski, Szymon Matejczyk, Adam Zieliński

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>